شاید برایتان جالب باشد، که بدانید چندین اندام پیشرفته مصنوعی تاریخی وجود دارد. پروتز ها برخلاف تصور رایج، پدیده ای مدرن و متعلق به عصر حاضر نیستند. از هزاران سال پیش، انسان ها در تمدن های گوناگون در تلاش بوده اند تا برای اعضای از دست رفته خود، جایگزینی بیابند.
پزشکان و صنعتگران ماهر در طول تاریخ، با استفاده از مواد در دسترس مانند چوب، فلز و چرم، اندام هایی را طراحی و ساخته اند که گاه شگفتی آور بوده اند. 10 اندام پیشرفته مصنوعی تاریخی
این اعضای مصنوعی باستانی، اگرچه با فناوری امروزی قابل مقایسه نیستند، اما نشان دهنده نبوغ بشر، تلاش برای بازگرداندن توانایی های از دست رفته و امیدی دیرینه برای زندگی بهتر هستند. در این مقاله از مجموعه کازمدیک پروتز، به بررسی 10 نمونه برجسته از این دستاوردهای تاریخی خواهیم پرداخت.
جهت کسب اطلاعات بیشتر کلیک کنید
معرفی و بررسی 10 اندام پیشرفته مصنوعی تاریخی
برای این که متوجه ی خلاقیت انسان ها در طول تاریخ شوید، ما اندام پیشرفته مصنوعی تاریخی را به شما معرفی می کنیم. لطفا با ما همراه شوید؛
1. پای کاپوا
این پای مصنوعی را باستان شناسان در یک قبر قدیمی مربوط به رومیان در شهر کاپوای ایتالیا پیدا کرده اند. این پا که به ۳۰۰ سال قبل از میلاد مسیح بازمی گردد، ازجنس برنز بوده و گمان می رود که یک کمربند فلزی آن را به پای فرد محکم می کرده است.
تا قبل از اینکه نمونه های قدیمی تری پیدا شود، این پروتز به عنوان قدیمی ترین اندام مصنوعی جهان شناخته می شد. متأسفانه خود این پای تاریخی در جنگ جهانی دوم و طی یک حمله هوایی از بین رفت، اما یک کپی از آن در موزه علوم لندن وجود دارد که می توان آن را مشاهده کرد.
پیدا شدن این اندام پیشرفته مصنوعی تاریخی نشان می دهد که ایده ساختن عضو مصنوعی برای جایگزینی اعضای از دست رفته، تنها مربوط به امروز و دیروز نیست. رومیان باستان با وجود محدودیت هایی که داشتند، توانستند چنین وسیله کاربردی را طراحی کنند.
هر چند که استفاده از پروتز در آن دوران بسیار معمول نبوده، اما نمونه هایی مانند پای کاپوا یا دست آهنی ژنرال مارکوس سرگیوس نشان می دهد که برای افراد مهم و جنگجویان، ساختن عضو مصنوعی کاری ممکن و منطقی بوده است. این کشف به ما نشان می دهد که تلاش برای بهبود کیفیت زندگی انسان ها، یک دغدغه همیشگی در طول تاریخ بوده است.
2. بازوی نقره ای بارباروسا
آروج بارباروسا نیز صاحب یکی از اندام پیشرفته مصنوعی تاریخی می باشد. این فرد همان دزد دریایی معروف، در یک نبرد سنگین با اسپانیایی ها در الجزیره، بر اثر اصابت توپ، بازوی چپ خود را از دست داد. افرادش که دیدند فرمانده شان حال و روز خوبی ندارد، سریعاً او را به تونس بردند. در آنجا جراحان عرب بسیار ماهری بودند که عمل قطع عضو را برای او انجام دادند. پس از این ماجرا بود که بارباروسا به خاطر همان دست مصنوعی جدیدش که از فلز براق ساخته شده بود، به «بازوی نقره ای» معروف شد.
جالب اینجاست که این اتفاق نه تنها جلوی کار او را نگرفت، بلکه به شخصیت ترسناک و افسانه ای او بیشتر هم دامن زد. بارباروسا بعدها به سلطان الجزایر تبدیل شد و با امپراتوری عثمانی نیز متحد گردید. این اندام پیشرفته مصنوعی تاریخی برای او نوعی نماد قدرت و بقا بود و نشان می داد که انسان می تواند با وجود سختی ها و آسیب های جدی، نه تنها به زندگی خود ادامه دهد، بلکه به قدرت و موفقیت های بزرگتری نیز دست یابد. این ماجرا به خوبی نشان می دهد که چگونه یک وسیله پزشکی می تواند به بخشی از هویت یک فرد تبدیل شود.
3. پای میخ اتریشی باستان
در یک گورستان قدیمی در اتریش، بقایای یک جنگجو را پیدا کردند که حدود ۱۵۰۰ سال پیش زندگی می کرده و پای خود را در جنگ از دست داده بود. چیزی که در این کشف جالب توجه بود، پروتزی بود که برای او ساخته شده بود. در واقع این اندام پیشرفته مصنوعی تاریخی متشکل از یک حلقه آهنی است، که یک پایه چوبی در انتهای آن با آهن تقویت شده بود. با معاینه اسکلتش مشخص شد که این مرد آرتروز داشته و از یک عصا نیز برای راه رفتن استفاده می کرده تا بتواند راحت تر حرکت کند.
چیزی که این کشف را جذاب می کند، این است که عمل قطع عضو روی استخوان ساق پای او بسیار تمیز و دقیق انجام شده بود، چیزی که در آن دوره بسیار بی نظیر بوده است. با اینکه قبل از قرن ششم نیز قطع عضو انجام می دادند، اما کیفیت کار روی این شوالیه بسیار بالاتر از معمول بوده است. متأسفانه با وجود این اندام پیشرفته مصنوعی تاریخی و تلاش هایی که فرد می کرده است، به خاطر عفونت و مشکلات دیگری که داشته، بین ۳۵ تا ۵۰ سالگی از دنیا رفته و با افتخارات نظامی خود به خاک سپرده شده است.
4. دندان های بازیافتی
در منطقه توسکانی ایتالیا، باستان شناسان در یک قبر قدیمی مربوط به یک خانواده اشرافی، یک پروتز دندان بسیار عجیب و جالب پیدا کردند. این دندان مصنوعی که یک نمونه از 10 اندام پیشرفته مصنوعی تاریخی می باشد، حدود ۴۰۰ سال قدمت داشت، از پنج دندان واقعی انسان ساخته شده بود!
این دندان ها را با یک نوار طلایی به یکدیگر متصل کرده بودند و حتی با پین های ریزی در جای خود محکم شده بودند. این کشف بسیار مهم بود چون تا قبل از آن، باستان شناسان از وجود چنین چیزهایی اطلاع داشتند، اما نمونه عملی و سالم آن را پیدا نکرده بودند.
نکته جالب تر این است که این دندان ها مال خود صاحب قبر نبوده و احتمالاً از شخص دیگری گرفته شده است. این که دقیقاً این دندان مصنوعی متعلق به چه کسی در آن قبر بزرگ بوده، هنوز یک راز باقی مانده است. چیزی که محققان را شگفت زده کرده، این است که روی این اندام پیشرفته مصنوعی تاریخی، پلاک و جرم دندان جمع شده بوده، یعنی فرد سال ها از آن استفاده می کرده و این فقط یک وسیله تزئینی برای داخل قبر نبوده است. این نشان می دهد که انسان ها در آن دوران نیز به فکر زیبایی و راحتی خود بوده و برای رسیدن به آن دست به ابتکارات جالبی می زدند.
5. پای انگلسی
لرد اوکسبریج که یک نجیب زاده و فرمانده نظامی بود، در جنگ معروف واترلو پای خود را بر اثر انفجار توپ از دست داد. آن زمان دیگر نه خبری از داروی بیهوشی بود و نه آنتی بیوتیک، اما او با شجاعت عمل قطع عضو را تحمل کرد و حتی بعداً به شوخی گفت که «چاقوی جراح کمی بی روح بوده است!» پای بریده شده خودش سال ها بعد به یک جاذبه توریستی تبدیل شد. برای جایگزینی این پا، شخصی به نام جیمز پاتس دست به کار شد و بهترین پای مصنوعی آن زمان را ساخت.
این اندام پیشرفته مصنوعی تاریخ که به «پای انگلسی» معروف شد، با پایه های چوبی ساده آن دوران بسیار تفاوت داشت. این پا از چوب درخت میوه با ظرافت تراشیده شده بود و یک سیستم بند و تاندون از جنس کانگورو داشت که به فرد اجازه می داد زانوی خود، مچ پا و حتی انگشتانش را خم و راست کند.
این نوآوری بزرگ باعث می شد که راه رفتن با این پا بسیار طبیعی تر و راحت تر از پروتزهای قبلی باشد. این پا نشان دهنده یک تحول بزرگ در طراحی پروتز بود و راه را برای ساخت اعضای مصنوعی پیشرفته تر باز کرد.
6. بینی نقره ای
تایکو براهه، ستاره شناس معروف دانمارکی، در یک دوئل در سال ۱۵۶۶ بینی خود را از دست داد. به همین دلیل مجبور شد تا پایان عمر خود از یک بینی مصنوعی استفاده کند. بسیاری از کتاب های تاریخی نوشته بودند که این اندام پیشرفته مصنوعی تاریخی از جنس نقره بوده، اما هنگامی که در سال ۲۰۱۰ قبر او را مورد کاوش قرار دادند، ماجرا شکل دیگری به خود گرفت. دانشمندان در اطراف سوراخ بینی او لکه هایی از مس و روی پیدا کردند که نشان می داد بینی اصلی او از ترکیب این فلزات ساخته شده بوده است.
تایکو براهه فرد بسیار پولداری بود و ارثیه هنگفتی از پدرش به او رسیده بود، اما ظاهراً همیشه از بینی نقره ای استفاده نمی کرده و تنها در موقعیت های بسیار خاص، بینی طلایی بر صورت می گذاشته است. این کشف جدید نشان داد که چقدر برخی از داستان های تاریخی که ما به آنها اعتماد داریم، ممکن است با واقعیت متفاوت باشند.
7. پای مصنوعی سُم دار
در سال ۲۰۰۷ در چین، باستان شناسان به یک کشف بسیار عجیب و جالب دست یافتند، که آن هم اسکلت یک مرد ۵۰ تا ۶۵ ساله است، که یک پای مصنوعی سُم دار داشت! این اندام پیشرفته مصنوعی تاریخی که حدود ۲۲۰۰ سال قدمت داشت، به خاطر اینکه قسمت پایین آن شبیه سم اسب ساخته شده بود، توجه بسیاری را به خود جلب کرد. بررسی اسکلت نشان می داد که زانوی این مرد با استخوان رانش جوش خورده بوده و به همین خاطر اصلاً نمی توانسته به طور عادی راه برود.
به نظر می رسید که این مرد یا پای خود را در یک آتش سوزی شدید از دست داده بوده یا یک بیماری سخت مانند سل باعث این تغییر شکل شده است. به هر حال، این فرد با وجود این مشکل بزرگ، تسلیم نشده بوده و با یک ابتکار جالب، برای خود یک اندام پیشرفته مصنوعی تاریخی ساخته بودند تا بتواند راحت تر راه برود و زندگی کند. طرز دفن شدن او و اشیایی که با او دفن شده بودند، نشان می دهد که این فرد زندگی معمولی و متوسطی داشته و با این شرایط سخت، به زندگی عادی خود ادامه می داده است.
8. دست آهنین
گوتز فون برلیشینگن، یک شوالیه آلمانی که نامش بسیار ترسناک و بدنام بود، در یک انفجار توپ، دست راست خود را از دست داد. اما او به این راحتی کنار نیامد و بلافاصله سفارش ساختن یک دست آهنی را داد. این اندام پیشرفته مصنوعی تاریخی یک شاهکار مهندسی برای آن زمان محسوب می شد، چون با یک سری چرخ دنده داخلی، انگشتان آن حرکت می کردند و می توانستند کارهای مختلفی انجام دهند. آنقدر این دست محکم بود که می توانست شمشیر را بگیرد و به همان اندازه نیز ظریف بود که یک بالش را بتواند بردارد.
این شوالیه حدود ۴۰ سال پس از این ماجرا، با همان دست آهنی به فعالیت های خود ادامه داد و مردم آن منطقه را حسابی می ترساند. با اینکه مقام رسمی داشت و جزو شوالیه های امپراتور روم بود، بیشتر وقت خود را به راهزنی و غارت بازرگانان می گذراند. جالب است بدانیم که امروزه در آلمان از گوتز به عنوان یک شخصیت تاریخی-فرهنگی یاد می کنند و مهارت آلمانی ها در ساخت چنین دستی را جشن می گیرند. این اندام پیشرفته مصنوعی تاریخی نشان می دهد که تکنولوژی آن دوران تا چه حد پیشرفته بوده است.
9. چشم طلایی
در سال ۱۹۹۸ در محوطه باستانی شهر سوخته در ایران، باستان شناسان به یک کشف خیره کننده دست یافتند. قدیمی ترین چشم مصنوعی جهان! این چشم که حدود ۵۰۰۰ سال قدمت داشت، متعلق به زنی ۲۵ ساله بود که تقریباً ۱۸۳ سانتی متر قد داشته است. این چشم مصنوعی به عنوان یکی از 10 اندام پیشرفته مصنوعی تاریخی معروف بوده، که آنرا از جنس قیر و نوعی خمیر ساخته بودند و روی آن را با طلا تزئین کرده بودند تا شبیه چشم واقعی شود. نکته جالب این که با بررسی جمجمه این زن، متوجه شدند که استفاده از این چشم باعث شده بود تا در کاسه چشم او اثری به جا بماند، یعنی تا پایان عمر از آن استفاده می کرده است.
در ابتدا محققان گمان می کردند شاید این چشم را پس از مرگ در قبر گذاشته باشند، اما آن اثر به جای مانده به آنها ثابت کرد که این زن واقعاً با آن زندگی می کرده است. این کشف بسیار مهم است زیرا نشان می دهد مردمان تمدن شهر سوخته، در ۵۰۰۰ سال پیش دانش و مهارت بالایی در پزشکی و ساخت وسایل مصنوعی داشته اند. همچنین باید دانست که در آن زمان در اروپا خبری از این همه پیشرفت نبوده و این اندام پیشرفته مصنوعی تاریخی نشان دهنده تمدن و فرهنگ غنی کشور ماست.
جهت کسب اطلاعات بیشتر کلیک کنید
10. انگشت قاهره
تا قبل از اینکه چشم مصنوعی شهر سوخته پیدا شود، این انگشت مصنوعی به عنوان قدیمی ترین عضو مصنوعی جهان شناخته می شد. باستان شناسان این انگشت شست پا را در یک مومیایی مربوط به یک بانو در نزدیکی شهر لوکسور مصر پیدا کردند.
این اندام پیشرفته مصنوعی تاریخی که بین ۹۵۰ تا ۷۱۰ سال قبل از میلاد مسیح ساخته شده است و جنس آن از چرم، چوب و ریسمان می باشد، که بسیار ظریف و ماهرانه طراحی شده بود. مصری ها معمولاً برای مراسم تدفین و مومیایی، اعضای مصنوعی تهیه می کردند.
اما ماجرای این انگشت کمی متفاوت بود. دانشمندان برای اینکه بفهمند این انگشت واقعاً کارایی داشته یا خیر، یک آزمایش جالب انجام دادند. آنها از چند نفر که انگشت پای خود را از دست داده بودند خواستند تا با یک کپی از این انگشت و صندل های مصری راه بروند.
نتیجه بسیار جالب بود، این انگشت مصنوعی نه تنها راه رفتن را برای آنها راحت تر کرده بود، بلکه به خاطر طراحی مناسب خود، هیچ فشار اضافه ای به پای آنها وارد نمی آمد و می توانستند مدت طولانی با آن راه بروند. این اندام پیشرفته مصنوعی تاریخی نشان می دهد که مصریان باستان علاوه بر مسائل مذهبی، به فکر کارایی و راحتی این وسایل نیز بوده اند.
با مطالعه ی 10 اندام پیشرفته مصنوعی تاریخی در می یابیم، که مردم در طول تاریخ همیشه به این فکر کرده اند، که چطور می توان به واسطه دانش از مشکلات انسان ها کاست. با بررسی این موضوع مجدد ما ایرانیان باید به تاریخ کهن خود افتخار کنیم.
کلام آخر
مرور این 10 اندام پیشرفته مصنوعی تاریخی، نشان می دهد که تلاش انسان برای جبران کمبودهای جسمانی، پیشینه ای به قدمت خود تمدن دارد. از پای برنزی رومیان باستان تا انگشت چرمی مصری، تمامی این پروتزها گواه نبوغ، خلاقیت و اراده پایان ناپذیر انسان برای غلبه بر محدودیت ها هستند.
آنچه امروز به عنوان فناوری پیشرفته در علم پروتز می شناسیم، در حقیقت ادامه همان مسیری است که قرن ها پیش با ابزارهایی ساده اما هوشمندانه آغاز شد. مجموعه کازمدیک پروتز سالهاست که در این زمینه فعالیت دارد و بهترین و کارآمد ترین پروتز را می سازد.
